hoofdstuk 2

Kinderen die verzuimen

Het voorkomen van schoolverzuim en het vroegtijdig signaleren en integraal aanpakken van problematiek bij kinderen is van groot belang. Verzuim is vaak een signaal voor achterliggende problematiek. De consulent van LVS kan hier samen met de school adequaat op inspelen om erger te voorkomen.

Multidisciplinaire overleggen
De consulenten van LVS nemen met wisselende frequentie op alle V(S)O scholen, MBO-instellingen en in het regionale Zorg– en Veiligheidshuis deel aan multidisciplinaire overleggen. In deze overleggen bespreken verschillende professionals de integrale aanpak van kinderen waarover zorgen bestaan.

Op een aantal VO-scholen worden door de consulenten van LVS preventieve gesprekken gevoerd. Dit gebeurt op verzoek van betrokken scholen. Deze gesprekken worden gevoerd met leerlingen die problemen ondervinden, op school of thuis, en beginnend verzuim vertonen. In de gesprekken worden jongeren (en soms ook hun ouders) gewezen op de gevolgen van aanhoudend verzuim. Er wordt samen gekeken of er behoefte is aan extra ondersteuning of hulp.

Informatie-en kennisdeling
De consulenten van LVS geven regelmatig informatie en advies bij problematiek waar niet direct sprake is van meldwaardig schoolverzuim. Dat is bijvoorbeeld het geval als er een conflict is tussen de school en de leerling of ouders, of wanneer er hulp nodig is bij het vinden van een andere school. De consulenten van LVS spreken dan met leerlingen en hun ouders voordat er zodanig veel verzuim is dat de school dit moet melden. LVS signaleert waar de grootste risico’s op verzuim of uitval zitten en onderneemt zelf of met andere partijen actie om verzuim en/of voortijdig schoolverlaten te voorkomen.

Daarnaast geven de consulenten van LVS voorlichting aan docenten, zorg- en ondersteunend personeel, ouders en leerlingen en professionals in het sociaal domein. LVS heeft een adviserende en signalerende rol wat betreft de verzuimaanpak in het algemeen, en in specifieke situaties wanneer hier aanleiding toe is.

Het aantal kinderen dat niet op een school staat ingeschreven is vorig schooljaar gestegen ten opzichte van het schooljaar daarvoor. Op 31 juli 2020 waren er 64 kinderen die geen schoolinschrijving hadden. Een jaar eerder waren dat er 44 in de regio. De stijging zit met name bij kinderen die voorheen op het primair onderwijs zaten, of voorheen geen schoolinschrijving hadden. Wij vermoeden dat deze stijging voor een deel door de coronamaatregelen (lockdown, sluiting van scholen) is ontstaan en van administratieve aard is (vertraging in de verwerking van mutaties, zoals vertrokken naar andere regio/buitenland of nieuw in de regio).

Aantal verzuimende leerlingen verdeeld naar absoluut verzuim (op 31-07-2020) en relatief verzuim.

Aanpak verzuim

Het beschermen van het recht op onderwijs en ontwikkeling is alleen mogelijk als  scholen het in- en uitschrijven en de aan- en afwezigheid van leerlingen tijdig en consequent melden. Na een melding neemt de consulent van LVS deze in overleg met de school in behandeling. Op basis van de door de school geleverde informatie gaat de consulent van LVS met ouders en soms ook samen met de jongere in gesprek over wat nodig is om de schoolgang zo snel mogelijk te herstellen.

Bij schoolverzuim is het belangrijk dat snel stappen worden gezet om thuiszitten en schooluitval te voorkomen. Wat daarbij helpt, is een methodische aanpak en duidelijkheid over wie wat doet in welke fase. De consulenten van LVS werken zoveel mogelijk volgens de Methodische Aanpak Schoolverzuim, de MAS. In de aanpak ligt de focus op de vroegtijdige inzet van vrijwillige hulpverlening als oplossing van schoolverzuim. De MAS beschrijft in een stappenplan vier routes bij meldingen van ongeoorloofd verzuim: vrijwillige jeugdhulp, Halt-straf, dwang in civielrechtelijk kader en dwang in strafrechtelijk kader. Bij verzuim met achterliggende problematiek staat de inzet van jeugdhulp voorop.

Wanneer hulpverlening echt niet op gang komt en het schoolverzuim blijft aanhouden, kan er tegen jongeren en/of ouders proces-verbaal worden opgemaakt of een Haltverwijzing worden gedaan. Bij luxe verzuim en absoluut verzuim gebeurt dit tegen de ouders. Bij relatief verzuim kan de consulent van LVS tegen de ouders, maar ook tegen de leerlingen vanaf twaalf jaar, een proces-verbaal opmaken.

Aantal processen-verbaal verdeeld naar onderwijssoort.

"LVS heeft mij heel goed
geholpen en doet dat nog steeds."

De ervaring van een jongere.

Ik ben in maart dit jaar in contact gekomen met LVS. Ik heb een vorm van autisme waardoor ik niet goed functioneer en leer in het regulier onderwijs. Samen met de consulent van LVS hebben we besloten op zoek te gaan naar een betere plek voor mij, waar ik wel tot leren kom. De consulent heeft gezorgd dat dit mogelijk was, zonder dat wij problemen kregen over schoolverzuim. Tijdens de coronacrisis heb ik thuis gezeten. Ook toen hield de consulent contact met mijn ouders en mij. Begin augustus hebben wij een nieuw gesprek gehad over verdere plannen voor mij. LVS heeft mij heel goed geholpen en doet dat nog steeds. Ik hoop dat ik snel een juiste en passende plek weet te vinden.

Overstap van VO naar MBO

De overstap van voortgezet onderwijs naar MBO heeft deze zomer extra aandacht gekregen van scholen en LVS. Voor een deel van de jongeren was, door de bijzondere omstandigheden van dit jaar, de stap naar een vervolgopleiding minder vanzelfsprekend geworden. Ze hadden immers een behoorlijke periode niet in de schoolbanken gezeten. LVS heeft in de zomerperiode deurbezoeken afgelegd bij deze groep jongeren en met hen bekeken wat ze nodig hadden om een volgende stap te zetten richting startkwalificatie.

In beeld brengen van kinderen in een kwetsbare positie

In de periode dat scholen gesloten waren vanwege de coronacrisis bleven leerlingen goed in beeld bij LVS. LVS heeft in deze periode nauw contact gehouden met het onderwijs en de jeugdteams. Bij zorgen over kinderen die niet deelnamen aan het afstandsonderwijs adviseerde LVS scholen over de aanpak en pakte daarin in voorkomende gevallen een eigen rol.

Na de periode waarin scholen gesloten waren en afstandsonderwijs verzorgden, is het onderwijs op locatie geleidelijk weer opgestart. In die periode hebben scholen, Jong JGZ en LVS elkaar goed weten te vinden in situaties waarbij ouders hun kinderen thuis wilden houden vanwege angst voor besmetting met COVID-19. De gezinnen waarin al spanningen waren, hadden het tijdens de coronacrisis nog moeilijker. Bij hen viel bovendien vaak (een deel van) de reguliere begeleiding weg. LVS was in die periode vooral gericht op het verstrekken van informatie, adviseren, ondersteunen en verwijzen. In vrijwel alle gevallen is een goede oplossing gevonden.

In de Coronacrisis hebben wij  264 leerlingen  geholpen.

"Wat ik ook heb gedaan, is meer
aandacht geven aan de basisscholen."

De ervaring van een consulent LVS.

De eerste weken van de Coronacrisis had ik het net zo druk als anders. Alleen werd ik nu ook 1 x per week ingezet voor het Corona callcenter. Mijn reguliere werk begon hierdoor op te lopen.

Om die reden is besloten dat ik mijn reguliere LVS werkzaamheden volledig zou hervatten. Het Voortgezet Onderwijs had veel behoefte om met LVS te sparren over leerlingen. Vooral bij leerlingen waarvan de thuissituatie niet optimaal was. Om een praktijkvoorbeeld te geven vertel ik over een leerling van 15 jaar. Een zorgleerling die zowel op school als bij LVS bekend is. Vader heeft een vriendin, tussen haar en de leerling zijn vaak problemen. Vader is vrachtwagenchauffeur en is daardoor soms dagenlang weg. De leerling ging niet graag naar huis en bleef liever op school hangen. Met de lockdown kon school geen contact meer met hem krijgen. Ik kreeg een zorgelijke e-mail van de zorgcoördinator. Naar aanleiding hiervan belde ik vader in de avonduren en kreeg wel contact. De inlogcodes van de leerling werkten niet en hij had een soort van vakantiegevoel vertelde vader. Na een streng gesprek gevoerd te hebben met de leerling, nam hij de volgende ochtend contact op met zijn mentor.

Wat ik ook heb gedaan is meer aandacht geven aan de basisscholen. Ik heb met meer dan 40 basisscholen gebeld en gesproken met de directeuren. De basisscholen waren blij om met LVS te spreken. Directeuren hadden de behoefte om met mij te sparren over sommige kinderen. Soms duurde zo'n gesprek wel een uur. Doordat bijna alle collega's werden ingezet voor coronawerkzaamheden had ik het voornamelijk druk met meldingen van scholen en de bureaudienst van LVS. De meldingen betroffen vaak leerlingen met wie school geen contact kon krijgen. Tijdens de bureaudiensten bellen nu nog steeds vaak angstige ouders die zich zorgen maken en hun kinderen niet naar school willen sturen. Ik luister naar hun verhaal, neem hen serieus en geef advies en tips over wat ze kunnen afspreken met scholen.

Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten is onderdeel van de Dienst Gezondheid & Jeugd