hoofdstuk 4

Voortijdig schoolverlaten

Voortijdig schoolverlaten (VSV) is het verlaten van school zonder een startkwalificatie (havo-diploma, vwo-diploma of diploma op MBO-niveau 2, 3 of 4). Nederland is verdeeld in 40 zogenaamde RMC regio's, waarin onderwijs en gemeenten samenwerken om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan. RMC staat voor de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten.

Binnen een RMC-regio maken scholen en gemeenten elke 4 jaar afspraken over maatregelen om uitval te voorkomen. Die afspraken staan in een regionaal programma. LVS, waar de RMC-taken zijn belegd, is verantwoordelijk voor de totstandkoming van het regionaal programma VSV. Het bestuurlijk overleg VSV heeft ingestemd met het regionaal programma voor de periode 2020-2024. De Rijksoverheid ondersteunt de regionale aanpak door geld beschikbaar te stellen.

Met de meeste jongeren gaat het goed. Bijna 98% van de jongeren verlaat het onderwijs mét een diploma. Wat we wel zien is dat meer jongeren uitvallen die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen en dat het aantal jongeren met multiproblematiek stijgt. In de voorlopige cijfers van schooljaar 2018-2019 lijkt het aantal VSV-ers weer licht te dalen. Die 'trend' zet ook door in de meest recente cijfers over 2019-2020. De mate waarin corona al (positief of negatief) effect heeft op de cijfers is nog niet zichtbaar.

Aantal nieuwe VSV'ers (12 tot 23 jaar) op 1 oktober 2019 verdeeld naar onderwijssoort. 

Ondersteunen en begeleiden van jongeren tot 23 jaar

Het landelijke en regionale beleid voortijdig schoolverlaten richt zich op jongeren tot 23 jaar zonder een startkwalificatie. Het probleem van voortijdig schoolverlaten doet zich voornamelijk voor bij  jongeren van 18 jaar en ouder. Voor deze groep zet LVS een aanpak van schoolverzuim in die vergelijkbaar is met die van de jongere doelgroep tot 18 jaar.

We treden op wanneer verzuim wordt gemeld, vanuit de gedachte dat verzuim een belangrijke voorbode kan zijn voor uitval later. Hoe eerder we er bij zijn, hoe beter dat is. In de regio is met het onderwijs afgesproken dat het verzuim van jongeren boven de 18 jaar volgens dezelfde richtlijnen wordt gemeld als bij jongeren onder de 18 jaar (bij 16 uur verzuim of meer in 4 weken). Voor LVS is de taak om jongeren tot 23 jaar te volgen op hun weg naar een startkwalificatie en hun, wanneer uitval dreigt, een passend aanbod richting een startkwalificatie te bieden. Als dit niet kan, begeleiden de consulenten van LVS in samenwerking met de andere partners de jongere naar werk, een combinatie van leren en werken of hulpverlening.

De consulenten van LVS leggen contact met de jongeren die zijn uitgevallen. Ze doen dit op allerlei manieren. Bijvoorbeeld via WhatsApp, school, schriftelijk, netwerkpartners of huis(deur)bezoek. Tijdens de coronacrisis werd contact met de jongeren hoofdzakelijk schriftelijk en via WhatsApp gelegd en in enkele gevallen zijn deurbezoeken (tijdens de zomeractie) gedaan.

Bij het vinden en organiseren van een passend aanbod voor de jongeren, werkt LVS samen met de regionale en lokale partners. De jongeren worden door de consulenten van LVS over het aanbod van de regionale en lokale partners geïnformeerd en gestimuleerd om  deel te nemen. Een aantal voorbeelden: Project Kansrijk Alblasserdam, Banenmarkt van Leerwerk Loket Drechtsteden, Trajecten via Maatschappelijke Diensttijd en de briefactie over de Opendagen van Opleidingscentra in de regio. De begeleiding van vsv-ers vereist maatwerk en flexibiliteit. De consulenten van LVS maken gebruik van de mogelijkheid om maatwerk te bieden passend bij de behoefte en ondersteuning van de jongere.

528 verzuimende jongeren  van 18 tot 23 jaar in schooljaar 2019-2020.

"De consulent van LVS was dat steuntje!"

Bericht van de wethouder onderwijs van de gemeente Zwijndrecht.

We bezochten een aantal jongeren in Zwijndrecht zonder startkwalificatie en waarvan onduidelijk is of ze werken of ingeschreven staan voor een nieuwe opleiding na de zomer. Het waren stuk voor stuk boeiende, open gesprekken met jongeren die meestal in een impasse zaten na teleurstellingen en levensproblemen. Jongeren die een steuntje in de rug nodig hebben om weer op het goede spoor terecht te komen. De consulent van LVS was dat steuntje, verwees naar begeleiding en ondersteuning, dacht mee. De jongeren waren heel blij met de steun van de consulent en er werden concrete afspraken gemaakt. Een belangrijke functie op een cruciaal moment in de ontwikkeling van jongeren. Het voorkomen van stagnatie is zowel persoonlijk als maatschappelijk van groot belang.  Wat mij het meeste op is gevallen zijn de professionele houding van de consulent en de gebrekkige aansluiting op het lokale sociaal domein van deze taak van gemeenten. Dat kan beter!

Matchmakers

Bij het terugdringen van voortijdig schoolverlaten gaat het niet alleen om nieuw uitgevallen jongeren, maar ook om jongeren die al eerder uitvielen (oud VSV'ers). Voor deze groep bestaat het team matchmakers.

De matchmakers ondersteunen deze groep jongeren bij het vinden van werk, school, zorg of een combinatie hiervan. De matchmakers gaan actief op zoek naar jongeren in hun eigen woonomgeving. Door middel van huisbezoek proberen zij met de jongeren in contact te komen en hun vertrouwen te winnen. Samen met de jongere wordt een plan gemaakt om eigen doelen op het gebied van werk, leerwerk of school te bereiken. Soms is de begeleiding intensief. Soms is een steuntje in de rug voldoende. Bij het formuleren van de juiste ondersteuningsvraag en het organiseren van een ondersteuningsaanbod werken de matchmakers samen met een netwerk van partners. Het aanbod aan instrumenten dat het team matchmakers kan inzetten wordt niet door het team zelf ontwikkeld, maar door de netwerkpartners. De overdrachten zijn 'warm' en de matchmaker blijft ook daarna de voortgang volgen.

 De matchmakers zijn afkomstig uit verschillende organisaties, te weten LVS, de Sociale Diensten en MeePlus. De matchmakers worden aangestuurd door de teamleider LVS. De aansturing is gericht op het bereiken van resultaten en op het uitwisselen van kennis en vaardigheden tussen de matchmakers. Zo dragen we bij aan een gezonde samenleving en het, waar mogelijk, voorkomen van zorg- en uitkeringslasten.

Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten is onderdeel van de Dienst Gezondheid & Jeugd