Hoofdstuk 1

LVS en toezicht op de Leerplichtwet en
RMC wetgeving

LVS houdt toezicht op naleving van de Leerplichtwet.
We beschermen het recht op onderwijs voor alle kinderen in de regio Zuid-Holland Zuid. We zorgen ervoor dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen, ofwel het minimale onderwijsniveau dat nodig is om serieus kans te maken op duurzaam geschoold werk in Nederland, zoals een diploma havo, vwo, mbo niveau 2 of hoger.

LVS werkt hierbij intensief samen met ouders, leerlingen en partnerorganisaties op het gebied van zorg, veiligheid, onderwijs en arbeid. Gezamenlijk vormen we een vangnet dat schoolverzuim en uitval zoveel mogelijk voorkomt. Wanneer dit niet lukt, ondersteunt en begeleidt LVS verzuimers en voortijdig schoolverlaters terug naar school, naar ander onderwijs, naar een baan, naar de juiste zorg of naar de meest passende plek in de samenleving. 

Alle leerplichtige en kwalificatieplichtige jongeren in Zuid-Holland Zuid (5 tot 18)

LVS en de wet
LVS voert de Leerplichtwet en de bijbehorende Regionale Meld- en Coördinatiefunctie Voortijdig Schoolverlaten uit voor 10 gemeenten in de regio ZHZ.

Daarbij richten we ons op kinderen vanaf 5 jaar die naar school gaan. Vanaf de eerste dag van de maand na hun vijfde verjaardag hebben kinderen de plicht om naar school te gaan. Deze plicht duurt tot de dag dat ze een startkwalificatie hebben gehaald, of tot de dag waarop ze 18 jaar worden. Vanaf dit moment tot de leeftijd van 23 jaar richt LVS zich op ondersteuning bij het behalen van een startkwalificatie.


Volgens de Leerplichtwet houdt LVS een leerplichtadministratie bij met basisgegevens over alle leer-en kwalificatieplichtigen die wonen in de 10 gemeenten. Scholen geven hiervoor op grond van de Leerplichtwet in- en uitschrijvingen en aan- en afwezigheid van leerlingen door aan het basisregister onderwijs (BRON) van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Deze gegevens verstrekt DUO vervolgens aan LVS. Op deze manier hebben we in beeld of kinderen en jongeren zijn ingeschreven bij een school, of ze verzuimen en of ze een startkwalificatie hebben behaald. 

Bescherming van leerrecht en ontwikkeling
LVS zet zich in voor het recht van kinderen op onderwijs en ontwikkeling. Want ieder kind verdient de kans om zich naar eigen vermogen voor te bereiden op een maatschappelijk onafhankelijke positie. Jongeren die met plezier naar school gaan en diploma’s halen, vergroten hun kansen om deze positie te bereiken.





Een belangrijke voorwaarde voor vergroting van deze kansen is het pedagogische schoolklimaat. Een klimaat met aandacht voor leerlingen, met kwalitatief goede lessen van professionele docenten en met maatwerk, extra aandacht en begeleiding voor leerlingen die dat nodig hebben. Door schoolverzuim en schooluitval zo vroeg mogelijk te signaleren, proberen we kinderen en jongeren zo snel mogelijk te motiveren om terug naar school te gaan. We blijven in de gesprekken met het onderwijs daarom het belang benadrukken van tijdige melding van schoolverzuim of uitval.

Thuiszitters en vrijstellingen lopen grotendeels gelijk op met landelijke ontwikkelingen
Schooljaar 2020-2021 liet grote stijgingen zien in de aantallen thuiszitters en afgegeven vrijstellingen (volgens artikelen 5 onder a en b Leerplichtwet). Omdat niet duidelijk was of en in welke mate dit werd beïnvloed door de coronapandemie en omdat deze stijging op dat moment niet op landelijk niveau werd gesignaleerd, gaf LVS het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) opdracht tot nader onderzoek naar deze ontwikkelingen. 

Hieruit blijkt dat de cijfers toch redelijk gelijk lopen met de landelijke ontwikkelingen, met uitzondering van artikel 5 onder b. Hier is de stijging veel groter dan landelijk. Het is lastig om deze stijging te verklaren.

Bij 5 onder a lijkt de belangrijkste oorzaak van de stijging te liggen in mentale problemen bij kinderen zoals angsten, depressies etc.



Wat betreft thuiszitters wijst het OCD-onderzoek op de volgende aandachtspunten:  

  • scholen hebben te weinig zicht op thuiszittende leerlingen, hun problemen en ondersteuningsbehoefte
  • er is een gebrek aan ruimte voor maatwerk op school
    de relatie tussen school en ouders kan een negatieve rol spelen
  • wachtlijsten in de jeugdhulpverlening beïnvloeden het aantal thuiszitters
  • het onderwerp thuiszitters vraagt om extra aandacht
  • professionals worden te laat betrokken bij frequent of langdurig ziekteverzuim
  • bezorgdheid over corona speelt een rol in de ontwikkelingen rond thuiszitters.

Zoals in dit jaarverslag is te lezen, werken we aan de geconstateerde aandachtspunten. Doel is om de leerlingen waarom het gaat in beeld te brengen en te houden, zodat zij waar mogelijk zo snel mogelijk terugkeren naar onderwijs.

Wetsvoorstel minister van onderwijs

Nadruk van afwezigheid naar aanwezigheid

Bij het terugdringen van verzuim en de aanpak van thuiszitten is het streven de komende jaren het accent te verleggen van verzuim naar ‘aanwezigheid’. Onderwijsminister Wiersma deed in juli 2022 voorstellen waarbij centraal staat dat kinderen zich welkom, veilig en prettig voelen, zichzelf kunnen zijn en gezien worden. 

De kernpunten daarin zijn:

1. De wijze van het registreren van verzuim wordt eenduidig. In het wetsvoorstel wordt het belang benadrukt van de focus op ‘aanwezigheid’. Scholen blijken aan- en afwezigheid niet altijd correct en consequent te registreren. Dat leidt er toe dat vaak niet goed wordt gereageerd op afwezigheid. Hierbij doet het er niet toe of een leerling geoorloofd of ongeoorloofd afwezig is.
Het gaat er om dat op afwezigheid de juiste actie volgt. Dus: een goede registratie en een goede inzet op verzuim.



2. Samenwerkingsverbanden passend onderwijs worden beter toegerust om verzuim en schooluitval met schoolbesturen en gemeenten tegen te gaan.

3. Het onderwijskundig perspectief wordt verplicht betrokken bij de afgifte van een vrijstelling op grond van artikel 5 onder a van de Leerplichtwet. LVS loopt hier al op vooruit. Met samenwerkingspartners heeft LVS een nieuwe werkwijze ontwikkeld die aansluit bij het wetsvoorstel en waarbij samenwerkingsverbanden een belangrijke rol gaan spelen met betrekking tot het onderwijskundig advies. 

Jaarverslag Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten 2021-2022