hoofdstuk 3

VOORTIJDIG SCHOOLVERLATEN

Nieuwe naam voor de Regionale Meld-en Coördinatiefunctie: Doorstroompunt 

Sinds 1 mei 2023 heeft de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) een nieuwe naam, namelijk Doorstroompunt. De oude naam zorgde voor onduidelijkheid bij jongeren en collega’s in het sociaal domein. De nieuwe naam is bedacht door jongeren zelf.

Met ingang van 1 mei 2023 gebruikt het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) dan ook de naam Doorstroompunt in hun berichtgeving, met hierachter, tussen haakjes: (RMC). Vanaf 1 januari 2024 verdwijnt de verwijzing naar RMC en wordt alleen nog de naam Doorstroompunt gebruikt.

Taken blijven gelijk
De taken blijven hetzelfde. Het Doorstroompunt (RMC) voert de wettelijke opdracht van gemeenten uit om de jongeren die school voortijdig verlaten in beeld te brengen en, indien nodig, begeleiding te bieden.

Doorstroomregio’s
Om voortijdig schoolverlaten te voorkomen, is Nederland verdeeld in 40 zogenaamde doorstroomregio’s waarin onderwijs en gemeenten samenwerken. Binnen de doorstroomregio’s maken scholen en gemeenten elke vier jaar afspraken over maatregelen om uitval van vooral jongeren van 18 tot 23 jaar te voorkomen.
In de doorstroomregio ZHZ zijn de taken van het Doorstroompunt en de doorstroomcoördinator door de contactgemeente Dordrecht gemandateerd aan de Dienst Gezondheid en Jeugd/LVS Zuid-Holland Zuid. De doorstroomcoaches in onze regio staan bekend onder de naam MatchMakers. De contactschool is het ROC Da Vinci College.

LVS en de weg naar een startkwalificatie
Als LVS is het bij voortijdig schoolverlaten onze taak om jongeren tot 23 jaar te volgen op hun weg naar een startkwalificatie. Wanneer uitval dreigt, leggen we jongeren een passend aanbod voor om tot een startkwalificatie te komen. Als dit niet kan, begeleiden onze consulenten in samenwerking met andere partners de jongere naar werk, een combinatie van leren en werken of hulpverlening. Iedere jongere die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaat houden we in beeld tot de leeftijd van 23 jaar. We willen weten waar de jongeren zich bevinden, of er hulp nodig is, of ze alsnog een startkwalificatie kunnen behalen en of ze in staat zijn om duurzaam uit te stromen naar de arbeidsmarkt.

In beeld
Jongeren van 18 tot 23 jaar die nog geen startkwalificatie, schoolinschrijving, werk en/of andere dagbesteding hebben, benaderen we actief en vragen we waarom zij gestopt zijn met hun opleiding, wat hun plannen zijn en of zij ondersteuning nodig hebben. Wij stimuleren jongeren altijd eerst om te starten met een opleiding en ondersteunen hen in deze zoektocht. Op die manier voorkomen wij dat jongeren school daadwerkelijk voortijdig verlaten. Wanneer zij een andere vorm van ondersteuning nodig hebben, dragen we ze ‘warm’ over aan een partij die passende ondersteuning kan bieden naar werk of zorg.

Voortijdig schoolverlater
Voortijdig schoolverlaters zijn jongeren tussen 12 en 23 jaar die het onderwijs verlaten zonder dat zij een startkwalificatie hebben behaald, dat wil zeggen ten minste een afgeronde havo- of vwo-opleiding of een mbo-niveau 2.

Cijfers VSV 2021-2022: 845 (2,33%)
Landelijk: 2,37%

Percentage voortijdig schoolverlaten onder het landelijke cijfer
In het studiejaar 2021-2022 stopten in de regio in totaal 845 jongeren met hun opleiding. Dat zijn er meer dan het jaar ervoor. Het is ook het hoogste aantal in vijf jaar. Toch ligt het percentage in de regio van 2.33% onder het landelijke cijfer van 2.37%. Ook de trend in de ontwikkeling van dit percentage in de regio volgt het landelijke patroon. Na hoge cijfers in 2017-2018 en 2018-2019 zakken de cijfers voor 2019-2020 om in 2020-2021 en 2021-2022 weer iets te stijgen.

Een belangrijke oorzaak van uitval is dat jongeren gedemotiveerd zijn geraakt in de coronaperiode en meer jongeren daardoor last kregen van persoonlijke problemen. Tegelijkertijd blijkt door de jaren heen dat het lastig is om één oorzaak aan te wijzen voor stijgingen en dalingen.

Vaak gaat het om kleine verschillen en een combinatie van oorzaken van schooluitval, zoals:

  • mentale gezondheid
  • liever geld willen verdienen dan op school zitten
  • een verkeerde studiekeuze (onvoldoende oriëntatie).

De cijfers in dit jaarverslag zijn de definitieve cijfers van het schooljaar 2021-2022. Duo maakt jaarlijks de balans op van het aantal nieuwe voortijdige schoolverlaters per schooljaar. Hierbij wordt gekeken naar alle leerlingen uit het basisjaar die het volgende schooljaar geen onderwijs meer volgen en niet in het bezit zijn van een startkwalificatie. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv-ers als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers dat aan het begin van het schooljaar staat ingeschreven.

De vsv-cijfers

Dgjd 07 cijfers voortijdig schoolverlaters 2023

Verzuim 18+

Wanneer een jongere staat ingeschreven op een school maar deze niet regelmatig bezoekt, spreken we van ongeoorloofd verzuim. De consulenten van LVS werken samen met de scholen om verzuim van studenten tussen de 18 en 23 jaar zonder startkwalificatie zo veel mogelijk te voorkomen. De school is primair verantwoordelijk voor het tegengaan van verzuim en uitval van studenten.

Wanneer het ongeoorloofde verzuim van de student serieuze vormen aanneemt, doet de school een melding van verzuim bij LVS via het digitaal verzuimloket van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). De verzuimgegevens verstrekt DUO vervolgens aan LVS. Als het verzuim gemeld is, neemt LVS contact op met de school en de student. De consulent van LVS onderzoekt wat de oorzaak is van het verzuim en wat nodig is om de schoolgang weer te hervatten. Als dat niet mogelijk is, kijken we naar wat jongeren nodig hebben om mee te doen in de samenleving. Soms is een gesprek op school met de LVS-consulent voldoende. In andere gevallen is er meer aan de hand. Dan kan LVS een beroep doen op de sociale wijkteams of andere partners om de jongere en/of zijn ouders te ondersteunen. Op deze manier ondersteunen we jongeren in een zo vroeg mogelijk stadium en voorkomen we langdurig verzuim.

Nieuw meldprotocol
Dit jaar heeft LVS samen met de mbo-scholen gewerkt aan een nieuw meldprotocol. In het meldprotocol staat beschreven wat de scholen kunnen en moeten doen wanner er sprake is van (ongeoorloofd) schoolverzuim van studenten tot 23 jaar.

Dgjd 10 Verzuim 18+ 2023

Overstap VO naar MBO

Naast de wettelijke kerntaak om te reageren op verzuimmeldingen geeft LVS samen met het onderwijs aandacht aan de overstap van examendeelnemers van het vmbo (Voorbereidend Middelbaar Beroeps Onderwijs) naar het mbo (Middelbaar Beroeps Onderwijs). De overstap van het vo (voortgezet onderwijs) naar het mbo is voor veel leerlingen een moment met risico op schooluitval. Door deze intensieve samenwerking in de regio, vinden veel leerlingen na hun vmbo-diplomering de weg naar de juiste vervolgopleiding. Voor leerlingen die niet met reguliere ondersteuning van het onderwijs of op eigen kracht de overstap kunnen maken, wordt in een vroeg stadium de ondersteuning ingeschakeld van een LVS-consulent. Samen met de leerling en hun omgeving onderzoek de LVS-consulent wat er nodig is om een succesvolle overstap naar een vervolgopleiding te maken. Het doel is om alle jongeren te laten doorstromen naar een vervolgopleiding en te begeleiden naar een startkwalificatie. Voor sommige leerlingen is doorstromen naar een vervolgopleiding niet mogelijk. We zorgen dan voor een goede aansluiting naar werk of dagbesteding waar jongeren zich verder ontwikkelen.

Binnen de regio maken jaarlijks ruim 2.900 leerlingen de overstap van het voortgezet onderwijs (vo) naar een vervolgopleiding.

Dgjd 08 overstap van vmbo naar mbo

Aanpak MatchMakers

In de ‘Aanpak MatchMakers’ voert LVS de regie in een samenwerkingsverband van organisaties. Acht MatchMakers zijn afkomstig van LVS, de Sociale Diensten, het jongerenwerk en maatschappelijke ondersteuner MEEVivenz. Zij helpen samen met verschillende partners jongeren van 18 tot 27 jaar die al eerder uitvielen en geen startkwalificatie hebben of die een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt hebben bij het vinden van werk, school, zorg of een combinatie hiervan. De ondersteuning van de MatchMakers richt zich op het vinden van werk, school, zorg of een combinatie hiervan. MatchMakers gaan op zoek naar jongeren in hun eigen woonomgeving, proberen door huisbezoek met hen in contact te komen en hun vertrouwen te winnen. Samen met de jongeren wordt vervolgens een plan gemaakt om hun doelen op het gebied van werk, leerwerk of school te bereiken. Soms is een steuntje in de rug voldoende. Vaker is de begeleiding intensief en langdurig. Op welke manier dan ook, de MatchMakers dragen op deze manier samen met de deelnemende jongeren bij aan een gezonde samenleving en voorkoming van zorg- en uitkeringslasten.

MatchMakers zetten zich ook in voor nieuw-vsv-ers
Vanwege de hoge werkdruk van de LVS-consulenten hebben de MatchMakers in het schooljaar 2022-2023 een deel van de begeleiding op zich genomen van de jongeren die gedurende het schooljaar uitvielen (de ‘nieuw vsv-ers’).

Dgjd 09 Matchmakers 2023

Colofon:

Dit is een uitgave van Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten, onderdeel van de Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ.  

Tekst en redactie:
Jan-Willem Koene namens LVS en Scherp tekstwerk

Vormgeving:
Impuls Ontwerpt

Met speciale dank aan:
Reimke Willemze, Marike Godvliet, Zeynep Kücükgülmez, Erwin Keuskamp, Osman Karabag, Martin Ras, Esther Hubbard, Carina Weerdenburg, Erna van der Giessen, Jacco Broekhuizen, Daniëlle de Wilt, Cisca Jol.


December 2023

Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten is onderdeel van de Dienst Gezondheid & Jeugd